in ,

Art Nouveau

Dekorasyonun yüceltilmesi

1878’de Paris’te yapılan Dünya Fuarı,gidişatı belirledi.Uluslar “uygar” dünyanın ilerlemesini kutlamak üzere bir araya geldiler ve Art Nouveau bu ruhla doğdu.Akademik sanatın dünyası,hala geçmişin büyük eserlerine öykünürken “yeni sanat” anlamına gelen Art Nouveau akımı,şimdiye dayanan ve bireyin biricik sanatını yücelten yeni bir üslup geliştirmeyi umuyordu.

Art Nouveau terimine ilk kez 1880’lerde yayımlanan bir sanat dergisinde rastlıyoruz.Söz konusu dergide bu terim,kendilerine Les Vingt diyen yirmi Belçikalı reformist ressam ve heykeltıraşın gizemli sembolik çalışmasını tarif ediyordu.Bu sanatçılarla birlikte Avrupa ve Amerika’da aynı zihniyetteki başka sanatçılar yeni bir çağrıdan ilham almışlardı:Bütün sanat dallarında ortak bir dil yaratmak.

Art Nouveau Nedir?

Tarih boyunca güzel sanatlar ve dekoratif sanat birbirinden ayrı değerlendirilmiş ve güzel sanatlara daha çok itibar edilmiştir.Art Nouveau ise her nevi sanat dalın eşit ölçüde değer verip bu formları birleştirme çabasıydı.Mimarlar,mücevheratçılar,hakkaklar,nakkaşlar ve diğer yetenekli zanaatkarlar,Art Nouveau stiline davet edildiler ve bütün sanat formlarının ahenkli birlikteliğiyle bir şaheser yaratmayı öngören büyük Gesamtkunstwerk (tam sanat eseri) atılımı çerçevesinde desteklendiler.İlhamını doğadan alan Art Nouveau endüstrileşme ilkelerine (düz çizgilerin ve seri üretimin öne çıkarılması gibi) karşı organize bir tepkiydi.Bu üslup resmin dışındaki alanları da kapsıyordu:Mücevherler,çömlekler,mobilyalar, ve mimari yapılar;bunların hepsi Art Nouveau’nun kıvrıla kıvrıla dolaşan çizgilerini ve ince ayrıntılarla bezeli havasını taşıyordu.Söz konusu hareket,tutkulu bir amaçla yola koyuldu:Eşsiz bir dekoratif sanat üslubu yaratmak için dünyanın her yerinden santçıları bir araya getirmek.

Art Nouveau’nun Sanatlar Ve Zanaatlar İle İlişkisi

Art Nouveau’nun doğuşu 1860’tan itibaren İngiltere’de filizlenen Sanatlar ve Zanaatlar hareketiyle yakından ilişkilidir.Sanatlar ve Zanaatlar hareketi,bireysel üsluptan yoksun olduğuna inanılan seri üretim ürünü şeylere karşı güzel zanaatkarlığı öne çıkarıyordu.İki hareket arasındaki temel farklılık,Art Nouveau sanatçılarının çoğunun modern endüstrileşmeyi benimsemeleridir.Onlar,bu endüstrinin yardımıyla daha geniş bir kitleye ulaşmak ve hareketi beslemek için çalışmalarını reklamlarla,posterlerle,etiketlerle ve dergilerle seri olarak üretebiliyorlardı.

Art Nouveau’nun Görünüşü

Art Noveau eseri aşağıdaki ayırt edici özelliklerden en az birkaçını taşır:

*Süslü kavisler ve akan çizgiler:Bir Art Nouveau eserinde,doğadaki sarmaşıkların ve bitkisel yaşamın gelişim şekillerini resmeden ya da taklit eden ,sürekli ve dalgalı bir hat içinde akan çizgiler çizilir,oyulur ya da nakşedilir.Mutfak takımları,resimler ve mobilyalar hep bu ayrıntıları sergiler.

*Doğa ile ilgili konular:Art Nouveau elişlerinde,heykellerde ve resimlerde her yerde doğa görülür.Hayvanlar,bitkiler ve çiçekler yaygın şekilde işlenir.

*Sıra dışı hammaddeler:Doğal çevreye odaklanmak,sanatçıları ender bulunan ahşap,parlak panzehir taşı ve hatta hayvan boynuzu gibi yeni malzemelerle tasarım,heykel ve benzeri eserler yapıp santsal malzemenin çeşidini artırmaya teşvik etmiştir.

*Faydalı son ürünler:İster bir Tiffany lambası,ister kıvrımlı bir sandalye,ister oyma bir kapı tokmağı söz konusu olsun,Art Nouveau sanatçıları sanatın günlük hayatın işe yarar bir parçası olabileceği fikrini önemserler.

*Şehvet:Yemyeşil çiçeklerle çevrili ideal kadın figürleri Art Nouveau posterlerinde ve resimlerinde sık sık işlenen bir temadır.Bu tarzda yapılan üç boyutlu nesneler zamanın sınırlarını zorlar.Sözgelimi,kadın bedenine benzeyen bir sürahi tasarlayan sanatçı,eserin şehevi cazibesini artırmak için nesnenin kendisine içkin olan etkileşimli tabiatından faydalanır.

Ünlü Art Nouveau Sanatçıları

Çoğu sanat tarihçisi,Çek sanatçı Alphonse Mucha’yı Art Nouveau hareketinin öncüsü sayar.Gismonda adlı oyun için hazırladığı tiyatro posteri,Paris sokaklarında görülür görülmez popüler olmuştur.Bu poster gerek tanınan gerekse umut vaat eden sanatçılar tarafından hemen taklit edilen benzersiz bir üslupla tasarlanmıştı.Mucha’nın ticari çalışmaları çoğu zaman çiçekli sarmaşıklarla bezenmiş,göz kamaştırıcı,tanrıça benzeri kadınlara yer veriyordu.

Gustav Klimt belki de en çok tanınan Art Nouveau sanatçısıdır.Altın sarısı renginde mozaik ayrıntılarla zenginleşen erotik resimleri(örneğin,Öpücük,1907-1908) iç içe geçen dekoratif güzelliklerinden dolayı hemen büyük ilgi görmüştür ve halen,dünyanın her yerinde büyük sanat galerilerinin duvarlarını süsler.

Henri de Toulouse-Lautrec çık saygı duyulan başak bir Art Nouveau sanatçısıdır.Onun poster sanatı toplumda kadınların üstlendiği,geleneksel olsun olmasın,çeşitli rolleri vitrine çıkarır.

Charles Rennie Mackintosh,Antonio Gaudi ve Louis Comfort Tiffany (Amerika’da Tiffany üslubunu yaratan) gibi isimler de Art Nouveau hareketine önemli katkılarda bulunmuştur.Keza Aubrey Beardsley’in çizimleri ile Victor Horta ve Paul Hankar’ın mimari yapıtları da bu üslubun bilindik örnekleri arasında yer alır.Rene Lalique,Georges Fouquet ve Philippe Wolfers de Art Nouveau tarzında yaptıkları takılarda,kadınları peri ve siren olarak işlemeleriyle ünlüdür.

Art Nouveau hareketi yola başlamasından sonra uluslararası bir kitleye ulaştıysa da ömrü sanat tarihinin zaman çizelgesinde nispeten kısa sürdü.Sanatı,günlük hayatın bir parçası haline getirme yönündeki iyimser çabası,gerek kendinden önce gerekse kendinden sonraki birçok kinik sanat hareketinden (neoklasisizm ve Art Deco gibi) yenilikçi bir kopuşu ifade ediyordu.

Ne düşünüyorsun ?

21 puan
Artı oy Eksi oy

Bir cevap yazın

Son Kuşlar- Sait Faik Abasıyanık

Yol karalamaları – 12 Eylül